ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 13

Сарбадорон

Давлати Сарбадорон яке аз давлатҳои охирини сулолаи тоҷикии асримиёнагие буд, ки дар Хуросони Ғарбӣ аз соли 1337 то соли 1383 арзи вуҷуд дошт. Ба таъсиси ин давлат ду қувва сабаб шудааст. Қувваи аввал. Дар яке аз рӯзҳои соли 1335, замоне ки Абӯса ...

Соли 1979

аз ҳамин сол эътиборан дар Тоҷикистон Комплексҳои фарҳангӣ барои истифода бунёд шудаанд. Аввалин комплекс дар колхози Шаталови ноҳияи Кулоб ба кор даромад. 20 сентябр агрегати охирин – 9-уми НБО Норак ба истифода дода шуд. Иқтидори умумии НБО Нор ...

Соли 1991

Июн 4 - Jordan Hinson, American actress Июн 18 - Willa Holland, American model) Июн 27 - Madylin Sweeten, Актрисаи Амрикои

Соли 1994

17 август – роҳи оҳани Тоҷикистон таъсис ёфт. 6 ноябр – Сарқонуни Ҷумхурии Тоҷикистон бо роҳи раъйпурсии умумихалқӣ қабул карда шуд. 7 сентябр – дар Иҷлосияи Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Матни суруди Миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул гардид. 10 ...

Соли 1996

8 январ - Франсуа Миттеран, собиқ президенти Фаронса. 19 декабр - Марчелло Мастрояннӣ, ҳунарпешаи машҳур. 28 январ - Иосиф Бродский, шоири русзабони амрикоӣ.

Соли 1997

24 август - Люис Эссен, физики англис 21 август - Юрий Никулин, ҳунарманди рус 14 октябр - Гаролд Роббинс, нависандаи амрикоӣ 19 феврал - Дэн Сяопин, сарвари Чин, "меъмори ислоҳоти Чин" 31 август - малика Диана дар садамаи нақлиётӣ дар Париж дарг ...

Сомонхудот

Сомонхудот – сарсилсилаи хонадони Сомониён шахси сарватманд буд. Номи давлат аз номи сулолаи ҳоким - Сомониён гирифта шудааст. Ӯ дар зери таъсири волии Хуросон Асад ибни Абдуллоҳ, ки аз намояндаи халифаи араб буд, аз мазҳаби зардуштӣ даст кашида ...

Спитаман

Спитаман сипаҳсолори суғдӣ ва роҳбари шӯриши суғдиён ва бохтариён бар Искандари Мақдунӣ дар соли 329 п.м. буд. Сарварии Спитаман ба муборизаи озодихоҳонаи суғдиён, бохтариён ва сакоиҳо ин шӯришро яке аз муҳимтарин корзор дар ҷанг бо юнониён кард. ...

Сумана

Сумана ё - вожаи ҳиндӣ, ки ҳамуродифи вожаи Шумон, Сумон - яке аз қадимтарин шаҳр ва вилояти таърихию мадание, ки дар ҳудуди ҳозираи водии Ҳисори Тоҷикистон воқеъ буд.

Сумбоди Муғ

Сумбоди Муғ – сарвари шуриши зидди арабӣ дар Хуросон Қатли Абумуслим сарвари шуриши зидди арабӣ дар Хуросон соли 755 боиси авҷи ҳаракатҳои халқӣ дар Мовароуннаҳру Хуросон мегардад, ки яке аз онхо соли 755 дар Нишопур таҳти роҳбарии Сумбоди Муғ, к ...

Суғдиён

Суғдиён – номи паҳншудаи вилояти Суғд ва шаҳрвандони ин вилоят, ки яке аз қисми Шоҳаншоҳии Ҳахоманишиҳо буд. Кишвари Суғдиён дар замони ҳукмронии шоҳ Дорои I ба ҳайати сатрапияи XVI дохил буд ва дар қисми Тоҷикистони ҳозира, қисми ҷанубии Ӯзбекис ...

Талҳа ибни Тоҳир

Талҳа ибни Тоҳир - амири Хуросон аз хонадони Тоҳириён. Халифа Маъмун писари Тоҳир ибни Ҳусайн Талҳаро ба ҷои падар амири Хуросон таъйин намуд. Бештари давраи аморати Талҳаи Тоҳир 822-828 сарфи даргирӣ бо хавориҷи Сиистон шуд. Талҳа аз сарнавишти ...

Тахористон

Тахористон – мамлакатест, ки дар ду соҳили дарёи Панҷ ҷойгир буд, сарзамини имрўзаи Афғонистони шимолӣ, Тоҷикистону Ўзбекистони ҷанубӣ. Тахориҳо ба Бохтардавлати Юнону Бохтар якҷоя бо қабилаҳои массагетҳову сакоиҳо омада дар озодкунии мамлакат аз ...

Тахти Қубод

Тахти Қубод - димнаи атиқаест дар ноҳияи Қубодиёни вилояти Хатлон, дар соҳили рости дарёи Аму. Солҳои 1950 - 51 як гурӯҳ кормандони Экспедисияи археологии Тоҷикистон бо роҳбарии М. М. Дяконов тадқиқ намуд. Тахти Қубод росткунҷа буда, аз куҳандиз ...

Таърихи Бухоро (китоб)

"Таърихи Бухоро" борҳо аз тарафи котибон рӯйбардор шудааст. Муаллифи он Абӯбакр Муҳаммад бинни Ҷаъфар ан-Наршахӣ дар Наршах ном деҳаи назди Бухоро ба дунё омада, дар асри Х дар дарбори Сомониён ҳаёт ба сар бурдааст. "Таърихи Бухоро" ба забони ара ...

Тоҷикон дар асрҳои XVI–XVIII

Дар асрҳои XVI - XVIII ӯзбекҳои бодиянишин бо сардории Муҳаммад Шайбониҳои Мовароуннаҳри Марказї ва андаке баъдтар тамоми қисмати боқимондаи давлати Темуриёнро забт намуданд. Давлат ва сулолаи нав бо номи таъсискунандаи худ – Шайбонї машҳур гарди ...

Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро

Ҷумҳурии Халқии Шӯравии Бухоро - мавҷудият ҳамчун ҷумҳурии соҳибихтиёр дар ҳайати Ҷумҳурии Шӯравӣ Федеративии Сотсиалистии Русия солҳои 1920-1924. Дар натиҷаи шӯриши мусаллаҳона ва ёрии қисмҳои Армияи Сурх бо сардории лашкаркаши шӯравӣ М. В. Фрун ...

Тағийри хат дар Тоҷикистон

Тоҷикистон кишвари форсизабон аст, ки мардуми он ба гӯиши тоҷикӣ сухан мегӯянд. Акнун дар ин кишвар аз хати стандардшудаи сириллик барои нигориши забони форсӣ истифода мекунанд дар ҳоле ки ду кишвари дигари форсизабон яъне Эрон ва Афғонистон аз х ...

Темурмалик

Темурмалик - лашкаркаш, қаҳрамони таърихии халқи тоҷик, сарвари мудофиаи шаҳри Хуҷанд аз истилогарони муғул дар соли 1220. Лашкари муғул бо сардории Чингизхон соли 1219 ба истилои Давлати Хоразмшоҳиён сар кард. Соли 1220 Чингизхон аз нокомии лашк ...

Тобеъ намудани Бухорои Шарқӣ

Дар Аморати Бухоро ба монанди бекигариҳои Шаҳрисабз, Китоб, Бойсун, Деҳнав, Ҳисор, Қаротегин, Дарвоз, Кӯлоб, Қӯрғонтеппа ва дигар мулкҳое буданд, ки ҳокимонашон худро мустақил ҳисобида, ба амир сар намефароварданд. Амир Музаффарро мағлубият аз Ру ...

Тобеъшавии Осиёи Миёна ба империяи Русия

Ба Русия ҳамроҳ гардидани Осиёи Миёна, ё Тобеъшавии Осиёи Миёна ба Русия - раванди таърихӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, ҳаводиси таҳаввуловари таърихӣ, ки солҳои 60-80 асри 19 ба вуқӯъ пайваста буд. Таърихи муносибатҳои тиҷоратии байни Русияву Ос ...

Тоҳир ибни Ҳусайн

Тоҳири I ибни Ҳусайн - амири Хуросон аз хонадони Тоҳириён Барои ба қудрат расидани халифа Маъмун 813-833 нақши мардуми Хуросон бо сарварии сарлашкар Тоҳир ибни Ҳусайн муҳим буд. Маъмун низ ба подоши ин ҳама хидмат соли 821 Тоҳирро ба вазифаи хеле ...

Тоҳири II ибни Абдуллоҳ

Тоҳири II ибни Абдуллоҳ - амири Хуросон аз хонадони Тоҳириён. Фарзанди Абдуллоҳ Тоҳири II 844-862 саъй кард, ки равиши падарро идома диҳад, вале замони амирии ӯ авзои Сиистон хароб гардида, шӯриши айёрон сар зад ва амалан Сиистон аз доираи ҳукмро ...

Тоҳириён

Ниёгони тоҳириҳо шаҳри Фушанҷи вилояти Ҳиротро дар дасти худ нигоҳ медоштанд. Сарсилсилаи ин хонадон ҳокими Фушанҷ Тоҳир ибни Ҳусейн буд. Дар вақти қоимақоми Хуросон будани Маъмун, ки баъдтар ба маснади хилофат расид, Тоҳир дар дарбори ӯ нуфуз ва ...

Тоҷикон (китоб)

Ғафуров Б. Тоҷикон. Таърихи қадим, асри миёна ва давраи нав. Китоби 1.2. - Душанбе, 2008 870 с. Муаллифи китоб - академики Академияи илмҳои ИҶШС Бобоҷон Ғафуров. Чунончи, дар сарсухани китоби "Тоҷикон" Бобоҷон Ғафуров менависад: "Китоби якӯм аз ч ...

Турон

Турон – кишвари ориёиҳо, сарзамини ориёҳои кӯчанда – турониён – буд, ки ҳамсояи ориёҳои шаҳрнишин – эрониён буданд.

Фарорӯд

Мовароуннаҳр "ё Фарорӯд" – кишварест дар қисми рости Амударё, ҳудуди имрӯзаи Ӯзбекистон, Тоҷикистон, Туркманистони щарқӣ ва Қирғизистон, ки дар асри VIII аз тарафи Хилофати Араб забт шудааст.

Хазинаи Амударё

Хазинаи Амударё - коллексияи ҷавоҳироту тангаҳои тилоӣ ва нуқрагин аст, ки дар музейи Британия ва музеи Виктория ва Алберти Англия маҳфуз аст.Бозёфтҳои нодир ба асрҳои IV то мелод – III мелодӣ мансуб аст.

Халқи тоҷик дар ҳайати давлатҳои сулолаҳои турку муғулнажод

Тоҷикистон: саҳифаҳои таърихи кишвари кӯҳан. Мураттиб: Саъдиев Ш.С Душанбе,2012, соли 26-27 Ҳотамов Н.Б., Довуди Д., Муллоҷонов С., Исоматов М. Таърихи халқи тоҷик Китоби дарсӣ. – Душанбе,2011. Муҳимтарин саҳифаҳои таърихи халқи тоҷик. Мураттибон ...

Хилофати Аббосиён

Аз ғалаба бар Марвони II Уммавиён на шӯришчиёни Абумуслим, балки Абулаббос истифода бурда, ба тахти Хилофати Бағдод нишаст ва асосгузори сулолаи нави халифаҳои араб шуд. Бо амри Аббос аъзоёни хонадони Уммавиён нест карда шуданд. Аз ин сулолаи Умм ...

Хилофати Араб

Муҳаммад моҳи Рабиеъу-л- аввал. яъне дар яке аз рӯзҳои 27 май - 25 июни соли 632 вафот кардааст, лекин рӯзи аниқи он муайян нест. Хабари вафоти Муҳаммадро шунида, шахсони бонуфузи Шаҳри Мадина барои сарвари Давлати Араб шудан талош карданд. Яке а ...

Хилофати Умавиён

Уммавии аввалин халифа Усмон буд. Вориси ӯ Муовия ибни Абусуфия мебошад. Ӯ соли 660 дар Байтулмуқаддас аз тарафи қабилаҳои содиқи суриягию арабӣ халифаи Араб эълон карда шуд. Оғози идораи сулолаи Уммавиён дар Димишқ соли 661, баъди кушта шудани А ...

Хонадони Саффориён

Хонадони сунимазҳаби тоҷикон Саффориён, ҳукуматдорони Давлати Саффориён солҳои 873 – 900 дар кишвари Хуросон буданд. Амр ибни Лайс с. 879 - 903; Яъқуб ибни Лайс с. 873 - 879,

Хонадони Сомониён

Хонадон ё сулолаи Сомониён дар Мовароуннаҳр ва Хуросон аз охири садаи VIII то соли 1005 ҳукмрони намуда нухустин давлати тоҷикон - Давлати Сомониёнро таъсис намуда идора кардаанд. Мансури II ибни Нӯҳ солҳои 997-999 Нӯҳ ибни Насри II солҳои 943-95 ...

Хонадони Тоҳириён

Хонадони сунимазҳаби точикон Тоҳириён, ҳукуматдорони Давлати Тоҳириён солҳои 821 – 873 дар кишвари Хуросон буданд. Абдуллоҳи Тоҳир с. 828 - 844, Тоҳири II Абдуллоҳ с. 845 - 862, Муҳаммади Тоҳир с. 862 - 873 Талҳаи Тоҳир с. 822 - 828, Тоҳир ибни Ҳ ...

Хонадони Шонасбониён (Ғуриён)

Сулолаи суннимазҳаби тоҷикон, аз хонадони Шонасбониён. Сарсулолаи хонадони Шонасбониён - Сури ибни Муҳаммад сарвари қабилаи вилояти Мандеши кишвари Ғур буд. Шонасбониён ҳукуматдорони давлати Ғуриён - давлати дуюми таърихии тоҷикон дар Хуросон буд ...

Хоразмиён

Хоразмиён - халқи бостонии эрониёни шарқӣ, ки дар сарзамини Хоразми бостонӣ, вуҷуди худро, ҳануз дар ҳазораи якуми пеш аз милод пай гузоштаанд, яке аз аҷдодони миллати тоҷик ба шумор мераванд. Забони хоразмиён дар ҳисоби забонҳои бостонӣ шуморида ...

Хоқонии Турк

Ҳокими туркон Бумон аввал Теле ном қабиларо мутеъ сохта. қувват гирифт. Баъд дастаи хуб мусаллаҳшуда ташкил намуда, бар зидди иттиҳоди қабилаҳои Жожҳо, ки муғулзабон буда, бар қабилаҳои туркии он ҷо фармонфармо буданд, лашкар кашида, баъди чанде ...

Хуросон

Хуросон – кишварест, ки аз асри III-IV дар давлати Сосониён мавриди истифода қарор гирифта дар маънои васеи калима сарзамини Эрону Афғонистони имрўза ва Вароруд - Мовароуннаҳрро, ки сокинонаш форсизабон буданд дар назар дошт. Минбаъд ин истилоҳи ...

Хуттал

Хуттал - мулкест дар водии байни дарёи Вахш ва Панҷ бо шаҳрҳои бостонии Хулбук ва Мунк. Дар асри IX ба ҳайати Хуттал мулкҳои Қубодиён, Вашгирд ва Вахш тобеъ буданд. Яке аз мулкҳои пуриқтидори Тахористон-Хуттал, яъне Хатлон буд. Дар Хатлон асрҳои ...

Чангоб (дарё дар Хонақоҳ)

Дарёи Чангоб - яке аз дарёҳои Тоҷикистон дар водии Ҳисор воқеъ аст. Ин дарё дар сарчашмаҳои таърихӣ ва фарҳангӣ гоҳо бо номҳои Хонақоҳ, Алмосӣ ва Ҳисор низ вомехӯрад.

Чағониён

Чағониён – мулкест дар поёноби дарёи Чағонруд. Дар сарчашмаҳо аз таърихи сиёсии мулки дигар Чағониён чунин маълумот дарёфт кардан мумкин аст. Чағониён сараввал тобеи давлати Ҳайтолиён буд. Дар ибтидои асри VII, соли 719 малики Чағониён Тиши Якчаш ...

Чаҳоршанбесурӣ

Чоршанбесурӣ - яке аз ойинҳои марбут ба Наврӯз аст. Ин ҷашн аз гузашта то ба имрӯз дар тамоми манотиқи фалоти Эрон баргузор мегардид. Аз замонҳои қадим то ба имрӯз дар охирин чаҳоршанбеи соли шамсӣ пеш аз Наврӯз мардуми ориёитабор маросим ва ҷашн ...

Чоч ва Илок

Чоч ва Илок - мулкест дар байни дарёи Чирчиқ ва Илок, дар имрўза вилояти Тошканди Ўзбекистон. Дар асрҳои V-VIII мулкҳои Чоч ва Илок низ муҳим буданд. Пойтахти Чоч – шаҳри Бинокат буда, подшоҳи онро "тудун" мегуфтанд. Пойтахти Илок - Тункат буда, ...

Шарик ибни Шайх

Шарик ибни Шайх - сарвари шӯриши зидди арабӣ дар Бухоро соли 750-751 Аҳволи вазнин баъд аз истиллои араб, боиси афзудани нафрат ва норозигии халќ ба сулолаи Аббосиҳо гардид. Дар натиҷа соли 750-751 дар Бухоро шӯриши зидди арабӣ бо сарвари Шарик и ...

Шарифҷон Махдуми Садри Зиё

Шарифҷон Махдуми Садри Зиё Шарифҷон–махдум Садри Зиё дар шаҳри Бухоро дар оилаи Абдушукур ном домулло, ки бо тахаллуси Оят шеър менавишт, ба дунё омадааст. Шариф номи ӯст, "махдум" - вожаест, ки ба номи муллозодагон илова мекарданд, "садр" - унво ...

Шаҳрчаи Ҳалқаҷар

Ин шаҳрча дар аввали пайдоиши давлати Кушониён сохта шуда, тамоми биноҳояш ба он давра мансубанд. Аввалин сохтмони шаҳр аз давраи Кудҷула Кадфиз оғоз меёбад. Шаҳрча дар шафати деҳаи Сарбанд ҷойгир буда, он давраҳо онро аз тарафи шимолу шарқӣ дарё ...

Шоҳаншоҳ

Шоҳаншоҳ - подшоҳи шоҳҳо ва ҳокимони вилояту мулкҳо. Ҳокимияти мутлақ - чунин ҳокимияте, ки дар мамлакат ягона аст, масалан, шоҳ, султон, император ва амсоли инҳо. Ислоҳот - чораест, ки тавассути он вазъи идораи давлатӣ, хоҷагӣ, тиҷорат ва аҳволи ...

Шоҳаншоҳии Ашконӣ

Ашкониён - лақаби салтанати севум аз мулуки Аҷам, силсилаи подшоҳони Эрони бостон, ки солҳои 250–226 то милод ҳукмронӣ кардаанд.

Шоҳаншоҳии Кӯшонӣ

Шоҳаншоҳии Кӯшониён - давлати қадимест, ки тахминан дар асрҳои I - III милодӣ вуҷуд дошта сарзамини Осиёи Миёна, Афғонистон, Покистон, Ҳиндустони Шимоливу Туркистони Шарқиро фаро мегирифт. Асосгузораш халқи бодиягарди ҳиндуэронии тахорӣ хитоӣ - й ...