ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 5

Санади тафсири ҳуқуқ

Санади тафсири ҳуқуқ - санади ҳуқуқист, ки аз ҷониби мақоми ваколатдори давлат бо мақсади шарҳ додани маънии санадҳо ё меъёрҳои ҳуқуқ қабул мешавад. Он натиҷаи тафсири расмӣ буда, чун ҳуҷҷати расмӣ қабул мешавад ва барои шахсони манфиатдор ҳатмис ...

Санади хотимавӣ

Санади хотимавӣ - шакли шартномаи байналмилалӣ, чун қоида, натиҷаи кори конфронси байналмилалиро, ки оид ба масъалаҳои баҳснок ба вуҷуд меорад, дар худ инъикос мекунад.

Санади ҳуқуқӣ

Санади ҳуқуқӣ - ҳуҷҷати расмие мебошад, ки дар он меъёрҳои ҳуқуқ ё ҳалли масъалаи мушахасси ҳаётӣ ифода меёбад. Санадҳои ҳуқуқӣ ба ду гурӯҳ тақсим мешаванд: санадҳои инфиродӣ ва санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ. Санадҳои инфиродӣ санадҳои ҳалли масъалаи м ...

Санадҳои конститутсионӣ

Санадҳои конститутсионӣ - Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон санадҳои конститутсионӣ қабул мекунад. Дар низоми қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон баъд аз Конститутсия қонунҳои конститутсионӣ меистанд. Қонунҳои конститутсионӣ оид ба масъалаҳое қабул м ...

Санадҳои Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ ва раиси он

Санадҳои Маҷлиси маҳаллии вакилони халқ ва раиси он - дар асоси талаботи қонунгузорӣ Маҷлисҳои маҳаллии вакилони халқ ва раисони онҳо қарор қабул мекунанд ва инчунин амрҳо медиҳанд. Санадҳои Маҷлиси вакилон аз лаҳзаи ба имзо расидан, агар дар худ ...

Санадҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон

Санадҳои қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон - Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон Маҷлиси Олиро мақоми олии қонунгузор эътироф кардааст. Ҳеҷ ягон мақомоти дигари давлатӣ ҳуқуқи қонунэҷодкунӣ надорад. Маҷлиси Олӣ ду намуди қонунҳоро қабул мекунад. Яку ...

Сақати нопурра

Сақати нопурра - тибқи қонунгузории меҳнатӣ-агар маҳсулот бо айби корманд қисман нуқсдор истеҳсол шуда бошад, музди меҳнат бо нархи камтар пардохта мешавад. Дар ҳолати мазкур андозаи музди меҳнатро корфармо баъди машварати пешакӣ бо мақомоти дахл ...

Субъекти ҳуқуқи байналхалқӣ

Субъектҳои ҳуқуқи байналхалқӣ - иштирокчиёни муносибатҳои байналхалқӣ мебошанд, ки дорои ҳуқуқҳои байналхалқӣ ва ӯҳдадориҳои байналхалқӣ буда, дар асоси ҳуқуқҳои байналхалқӣ муносибатҳои байналхалқӣ мекунанд ва дар ҳолатҳои лозима ҷавобгарии байн ...

Танзими ҳуқуқӣ

Танзими ҳуқуқӣ - муносибатҳои ҷамъиятие, ки мавриди танзими ҳуқуқӣ қарор мегиранд. Ҳар як соҳаи ҳуқуқ як намуди алоҳидаи муносибатҳои ҷамъиятиро танзим мекунад.

Тарбияи ҳуқуқӣ

Тарбияи ҳуқуқӣ - фаъолияти мақсадноки мунтазами давлат, мақомотҳо ва хизматчиёни он, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ ва ҷамоаҳои меҳнатӣ барои ташаккул додан ва баланд бардоштани шуури ҳуқуқӣ ва фарҳанги ҳуқуқӣ фаҳмида мешавад. Таълими ҳуқуқӣ ва тарбияи ҳу ...

Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон

Раҳимов М.З. Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон. – Душанбе, 2011. – 567с. Китоби тозанашри Маркази миллии қонунгузории назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон "Тафсири Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон қисми сеюм" зери таҳрири доктори ...

Ходими давлатӣ

Ходими давлатӣ - ба сифати ходими давлатӣ роҳбар ва шахси ваколатдори ҳокимияти маҳаллӣ, депутатҳо, роҳбарони вазорат ва кумитаҳо, раисони вилоятҳо, кормандони ваколатдори дастгоҳи иҷроияи Президентн Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғ., ки фаъолияти сиёсир ...

Ходими ҷамъиятӣ

Ходими ҷамъиятӣ - шахсоне эътироф мегарданд, ки дар татбиқи сиёсати давлатӣ иштирок намуда, барои муттаҳид кардани ҷамъият, ҳизбҳо ва ғ. новобаста аз вазифаи хизматиашон фаъолият менамоянд.

Хонавода

Ташвиқ ба ташкили оила: Имом Алӣ а: Издивоҷ кунед, зеро Паёмбари Худо с фармуд: Ҳар кас дӯст дорад, ки аз суннати ман пайравӣ кунад, бидонад, ки издивоҷ кардан, аз суннати ман аст. Паёмбари Худо с: Ҳар кас бар дини ман ва оини Довуд ва Сулаймон в ...

Шартномаи коллективӣ

Шартномаи коллективӣ - вобаста ба моҳияти худ шартномаи коллективӣ ба гурӯҳи санадҳои ҷузъй дохил гардида, бевосита бо иштироки коллективҳои меҳнатӣ ва корфармо қабул карда мешавад. Мазмуни шартномаи коллективиро тарафҳои он муайян намуда, масъал ...

Шартномаи меҳнатӣ

Шартномаи меҳнатӣ - мазмуни шартномаи меҳнатиро созишномаи тарафҳо, инчунин асноди қонунгузорӣ ва дигар асноди меъёрии ҳуқуқӣ оид ба меҳнат, аз ҷумла созишномаи генералӣ ва шартномаи коллективӣ, муайян мекунанд. Дар матни шартномаи меҳнатӣ бояд ҷ ...

Эъломия

Эъломия - изҳороти расмие, ки аз номи давлат, ҳизби сиёсӣ, ташкилоти ҷамъиятӣ, корхона, шаҳрванди воқеӣ изҳор ё чоп карда мешавад, ки дар он нияти амалӣ гардонидани як навъ амалҳое ифода карда мешавад, ки мақсадҳои муайянро дарбар мегиранд.

Қобилияти ҳуқуқдорӣ

Қобилияти ҳуқуқдорӣ - қобилияти доштани ҳуқуқу ӯҳдадориҳои гражданӣ нисбати ҳамаи шаҳрвандон ба андозаи баробар эътироф карда мешавад. Қобилияти ҳуқуқдории шаҳрванд аз лаҳзаи таваллудаш ба миён омада, пас аз вафоташ қатъ мегардад. Тибқи м.19 КГ Ҷ ...

Қонун ва одатҳои ҷанг

Қонун ва одатҳои ҷанг – маҷмӯи принсип ва меъёрҳои ҳуқуқи байналхалқӣ мебошад, ки муносибатҳои байни кишварҳоро дар масъалаҳои алоқаманд бо бурдани ҷанг танзим менамоянд. Қонун ва одатҳои ҷанг асосан ба хусусияти башардӯсгии ҷанг, маҳдуд кардани ...

Қонунгузории вогузошта

Қонунгузории вогузошта - аз тарафи парламент ба мақомоти иҷроия вогузор намуданн ваколатн қабули санади меъёрию ҳуқуқии дорои қувваи қонунӣ. Маъмулан дар ин мавридҳо аз тарафи парламент санади дахлдор қабул мегардад, ки дар он масъалаҳои вогузорш ...

Қонунгузории намояндагӣ

Қонунгузории намояндагӣ – аз тарафи Ҳукумат қабул шудани санадҳое, ки қувваи қонунро доранд, оид ба масъалаҳое, ки дар салоҳияти парлумон буда, аз тарафи он салоҳиятдор карда шудаанд. Аз рӯи қоидаи умумӣ, ба баровардани чунин санадҳо муваққатан в ...

Қонунгузории Тоҷикистон дар бораи фаъолияти гумрукӣ

Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи фаъолияти гумрукӣ - ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос ёфта, аз Кодекси гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон, санадҳои дигари меъёрй-ҳуқуқӣ, ки мувофиқи Кодекси гумрукии Ҷумҳурии Тоҷикистон қабул шудаанд ...

Қонунгузорӣ

Қонунгузорӣ - мафҳуми ҳуқуқӣ, ки ҳам ба мазмуни васеъ ва ҳам маҳдуд истифода мешавад. Ба мазмуни маҳдуд қонунгузорӣ фақат маҷмӯи қонунҳо мебошад. Ба мазмуни бештар истифодашаванда қонунгузорӣ - маҷмӯи на фақат қонунҳо, балки дигар санадҳои меъёри ...

Қонуне, ки ба он муносибатҳои ҳуқуқӣ робита дорад

Қонуне, ки ба он муносибатҳои ҳуқуқӣ робита дорад - формулаи вобастакуиӣ буда, татбиқи ҳуқуқи он давлатеро дар назар дорад, ки бо он муносибатҳои ҳуқуқии бавуҷудомада робитаи зич дорад. Ин формулаи вобастакунй намуди қонуни кишвари фурӯшанда мебо ...

Қонуне, ки интихоб менамоянд

Қонуне, ки интихоб менамоянд - татбиқ намудани низоми ҳуқуқии он давлате, ки иштирокчиёни муносибатҳои ҳуқуқӣ барои танзими муносибатҳои тарафайн интихоб намудаанд. Формулаи вобасгакунии қонуне, ки иштирокчиёни муносибатҳои гражданӣ интихоб менам ...

Қонуни асосии давлат

Қонуни асосии давлат - ин қонун бо номи Конститутсия, Сарқонун, Қонуни асосӣ ёд мешавад. Дар Конститутсия, ки аз санади алоҳидаи навишташуда ва ё аз маҷмӯи санадҳо ва одатҳои конститутсионӣ иборат мебошад, масъалаҳои бунёдии ҷамъият ва давлат, аз ...

Қонуни асосӣ

Қонуни асосӣ - ибораест, ки асосан аз рӯи мазмун бо мафҳуми Конститутсия" ва "Сарқонун" як буда, дар мамлакатҳо чун санади ягона вуҷуд дошта, меъёрҳои он қувваи олии ҳуқуқӣ дорад. Дар баъзе мамлакатҳо, ба монанди Олмон, Эрон ба ҷои ибораҳои Конст ...

Қонуни мурофиаи ҷиноятӣ

Қонуни мурофиаи ҷиноятӣ - қонунест, ки махсус барои ба танзим даровардани низоми муносибатҳои мурофиавии ҷиноятй қабул гардидааст. Чунин қонун дар ҶТ, пеш аз ҳама КМҶ мебошад. Дигар қонунҳое мавҷуданд, ки баъзе меъёрҳои мурофиаи ҷиноятиро доранд, ...

Қонуни суд

Қонуни суд - истифода ё худ татбиқи қонуни давлате дар назар дошта мешавад, ки дар он ҷо баҳс баррасӣ карда мешавад. Дар чунин маврид ҳуқуқи интихоб намудан оид ба истифодаи системаи ҳуқуқии ин ё он кишвар ба вуҷуд намеояд ва қатъи назар аз унсур ...

Қонуни федералӣ

Қонуни федералӣ - қонун дар давлатҳои федеративӣ, ки амалашон дар ҳама ҳудуди давлат паҳн мегардад. Дар қонунгузории чунин давлатҳо ҳамеша салоҳиятҳои федератсия ва субъектҳои он фарқ кунонида мешавад. Масалан, дар Конститутсияи ИМА соли 1787 ном ...

Қонуни ҳуқуқӣ

Қонуни ҳуқуқӣ - ақида ва талаботи муҳимтарини ҳуқуқи фитрӣ, принсипи аввалиндараҷаи фалсафаи ҳуқуқ, асоси ҷаҳонбинии ҳуқуқӣ ва фаҳмиши васеи ҳуқуқ аст. Он аз тафовути ҳуқуқи фитрӣ ва ҳуқуқи позитивӣ ҳосил шуда, зарурати қабули қонунҳоро бо назард ...

Қонуни ҷои иҷрои шартнома

Қонуни ҷои иҷрои шартнома - мутобиқати коллизионй, ки мувофиқи он ҳуқуқи давлате татбиқ карда мешавад, ки ӯҳдадориҳои шартнома дар он ҷо иҷро мегарданд. Қонуни мазкур бештар ба маънои маҳдуд ҳамчун қонунн ҷои воқеии супурдани мол ё ҷои иҷрои пард ...

Қонуни ҷои расонидани зарар

Қонуни ҷои расонидани зарар - формулаи вобастакунй буда, мувофиқи он ҳуқуқи давлате татбиқ карда мешавад, ки зарар дар қаламрави он расонида шудааст. Он ҳангоми ӯхдадориҳои деликтй истифода мешавад. Қонуни ҷои расонидани зарар асосӣ буда, вале яг ...

Қонуни ҷои содир шудани амал

Қонуни ҷои содир шудани амал - формулаи вобастакунӣ дар ҳуқуқи байналхалқии хусусӣ буда, татбиқ намудани ҳуқуқи давлатеро дар назар дорад, ки дар қаламравн он амали хусусияти ҳуқуқии хусусӣ содир шудааст. Чунин формулаи вобастакунӣ дорои амалҳои ...

Қонуни ҷойгиршавии ашё

Қонуни ҷойгиршавии ашё - мутобиқати коллизионӣ, татбиқ намудани ҳуқуқи давлатеро мефаҳмонад, ки дар каламрави он ашё воқеъ буда, объекти муносибатҳои ҳуқуқӣ-хусусӣ ба шумор меравад. Ин формулаи вобастакунӣ ҳамчунин дар сурате истифода карда мешав ...

Қонуният

Қонуният - риоя ва иҷрои дақиқ, якхела ва ҳатмии талаботи ҳуқуқ аз тарафи мақомоти давлатӣ, шахсони мансабдор, ташкилотҳо ва шаҳрвандон мебошад. Талаби қонуният дар моддаи 10 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ифода ёфтаасг: . Қонуният ба якчанд м ...

Қонунияти конститутсионӣ

Қонунияти Конститутсионӣ – ба Конститутсия мутобиқ будани тамоми қонунҳо ва дигар санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқӣ, ки аз талаботи волоият ва эътирофи ҳуқуқии Конститутсия сарчашма гирифта, дар натиҷаи он амали мустақими меъёрҳои консгитутсионӣ, низоми мут ...

Қонунияти ҳуқуқӣ

Қонунияти ҳуқуқӣ - ин риоя ва иҷрои аниқ ва бемайлони талаботҳои қонуни ҳуқуқӣ аз ҷониби ҳамаи субъектони ҳуқуқ мебошад. Қонунияти ҳуқуқӣ-принсипи муҳими фаъолияти давлати ҳуқуқбунёд, кафолати инкишофи мӯътадили ҷомеаи шаҳрвандӣ, риояву ҳифзи ҳук ...

Қонунҳои байналмилалӣ

Қонунҳои байналмилалӣ – дар моддаи 10 Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон соли 1994 дар бораи қонунҳои байналмилалӣ меъёр вуҷуд дорад. Баробари ин дар моддаи 10 ва 14 ибораи "санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ" низ вомехӯрад, ки бо ибораи қонунҳои байна ...

Қонунҳои конститутсионӣ

Қонунҳои конститутсионӣ – дар баъзе мамлакатҳо яке аз сарчашмаҳои ҳуқуқи конститутсионӣ мебошад. Дар Фаронса, Руминия ва ғайра қонунҳои конститутсионӣ ин қонунест, ки ба конститутсия тағйирот дохил мекунад, дар Федератсияи Русия, Қазоқистон, Ҷумҳ ...

Қонунҳои маҳаллӣ

Қонунҳои маҳаллӣ - як навъ қонунест, ки дар баъзе давлатҳои дорои воҳидҳои мухтор мавҷуд аст. Қонунҳои маҳаллиро мақомоти намояндагӣ бо роҳи раъйпурсӣ дар воҳиди мухтории мазкур оид ба масъалаҳои салоҳияти худ қабул мекунад ва онҳо фақат дар ҳуду ...

Қонунҳои органикӣ

Қонунҳои органикӣ - - навъи қонунҳое, ки мувофиқи Конститутсияи Фаронса соли 1958 ба низоми сарчашмаҳои ҳуқуқи давлатӣ дохил карда шудааст. Дар қонунгузории чандин давлатҳои дигар низ ҷои қонунҳои органикӣ муайян карда шудааст. Одатан дар Констит ...

Қонунҳои ҷорӣ

Қонунҳои ҷорӣ - дар адабиёти ҳуқуқӣ ғайр аз қонунҳои конститутсионӣ дигар қонунҳоро қонунҳои ҷорӣ меноманд, дар баъзе сарчашмаҳо онҳоро қонунҳои одӣ ва муқаррарӣ низ меноманд. Қонунҳои ҷорӣ бо тарзи қабул ва эътибори ҳуқуқӣ гирифтан аз қонунҳои к ...

Қувваи бозгашти қонун

Қувваи бозгашти қонун – амали қонун ба ҳолатҳое, ки то мавриди амал қарор гирифтани қонуни мазкур мавҷуд буданд. Чун қоида, қонун набояд қувваи бозгашт дошта бошад, ба муносибатҳое, ки дар вақти амали қонун ҷой доранд, татбиқ гардад. Ба тариқи ис ...

Қувваи олии ҳуқуқӣ

Қувваи олии ҳуқуқӣ - хосияти санадҳои конститутсионӣ, ки аз мавқеи онҳо дар қатори санадҳои ҳуқуқии давлат бармеояд ва волоияти онҳоро нисбат ба дигар санадҳои меъёрӣ ифода мекунад. Қувваи олии ҳуқуқии санади ҳуқуқӣ ба меъёрҳои он мувофиқ гардони ...

Ҳаёти давлатӣ

Ҳаёти давлатӣ - маҷмӯи ҳама соҳаҳои ҳаёти кишвар, ки дар тобеияти давлат ва мақомоти он мебошанд. Иштирокчиёни ҳаёти давлатӣ инҳоянд: халқи Ҷумҳурии Тоҷикистон, мақомоти давлатӣ ва шахсони мансабдори он, иттиҳодияҳои ҷамъиятӣ, шаҳрвандони Ҷумҳури ...

Ҳаёти сиёсӣ

Ҳаёти сиёсӣ - маҷмӯи муносибатҳое, ки вобаста ба идоракунин ҷомеа ва давлат ба вуҷуд меоянд. Иштирокчиёни ҳаёти сиёсӣ инҳоянд: давлат, марзи он, мақомоти давлатӣ ва мақомоти худидораи маҳаллӣ, ҳизбҳои сиёсӣ, ҷунбишҳо ва дигар иттиҳодияҳои ҷамъият ...

Ҳаёти шахсӣ

Ҳаёти шахсӣ - мафҳуме, ки Конститутсияи ҶТ пешбинӣ мекунад. Мувофиқи қисми 2 моддаи 18 дахлнопазирии шахсро давлат кафолат медиҳад. Ба ҳеҷ кас шиканҷа, ҷазо ва муносибати ғайриинсонӣ раво дида намешавад. Мавриди озмоиши маҷбурии тиббӣ ва илмӣ қар ...

Ҳабси амвол

Ҳабси амвол - ҳаракати тафтишотиест, ки бо мақсади таъмин намудани имконияти мусодираи амвол ва ё пардохти зарари аз ҷиноят расонидашуда аз тарафи муфаттиш ба амал бароварда шуда, моҳияташ аз он иборат аст, ки амволи гумонбаршаванда ё айбдоршаван ...

Ҳабси маъмурӣ

Ҳабси маъмурӣ - яке аз навъҳои ҷазои маъмурӣ ба ҳисоб меравад. Дар ҳолатҳои истисной барои баъзе намудҳои ҳуқуқвайронкунии маъмурӣ ба мӯҳлати то 15 шабонарӯз муқаррар ва татбиқ карда мешавад. Ҳабси маъмурӣ аз тарафи суди ноҳиявӣ таъйин карда меша ...